Труба үнэ яагаад байнга өөрчлөгддөг вэ? (Хятадаас Монгол руу экспортлох үед)

Хятадаас Монгол руу труба ган хоолой импортлох үед труба үнэ(truba une) нь зөвхөн үйлдвэрээс гарч буй үнээр тогтохгүй. Зах зээл, түүхий эд, логистик, валют, бичиг баримт, стандарт зэрэг олон хүчин зүйл нийлж “труба үнэ ханш”-ийг өдөр өдрөөр өөрчилдөг. Доор хамгийн бодит, борлуулалт/худалдан авалтад шууд нөлөөлдөг гол хүчин зүйлсийг нэгтгэж тайлбарлая.

1) Түүхий эд ба гангийн зах зээл: суурь үнэ (cost base)

Труба нь ихэнхдээ халуун цувимал рулон (HRC), хүйтэн цувимал, эсвэл ган бэлдэц-ээс гардаг тул:

• Хятадын гангийн дотоод үнэ өсөх/буурах
• Экспортын эрэлт нэмэгдэх
• Улирлын эрэлт (барилгын улирал)
  гэсэн хүчин зүйлс шууд нөлөөлнө.

Борлуулалтын хэлээр хэлбэл: “Суурь түүхий эдийн үнэ хөдөлбөл труба үнэ дагаж хөдөлнө.”

2) Бүтээгдэхүүний стандарт, марк, хэмжээс: трубанууд хоорондоо ижил биш

Нэг л “труба” гэж нэрлээд байвч үнэ нь дараах үзүүлэлтээс хамгийн их хэлбэлздэг:

• Төрөл: гагнаастай (ERW), спираль (SSAW), үл гагнаас (Seamless)
• Стандарт: GB / ASTM / EN гэх мэт (стандарт өндөр байх тусам үнэ өснө)
• Марк/чанар: Q235, Q355, API зэрэг
• Хэмжээс: гадна диаметр, ханын зузаан, урт
• Гадаргуу: хар труба, цайрдсан, бүрэлттэй, будалттай
• Савлагаа: боодол, тавиур (pallet), ус чийгний хамгаалалт, тэмдэглэгээ

3) Валютын ханш: RMB–MNT хэлбэлзэл

Хятадын талд үнэ ихэвчлэн юаниар (RMB) тогтоно. Харин Монголд төгрөгөөр бодох үед:

• RMB өсөхөд Монголын талд труба үнэ шууд өссөн мэт харагдана
• RMB буурахад труба үнэ ханш “бууж өгч” борлуулалт амархан болдог

4) Логистик: тээврийн зардал бол “далд үнэ”

Хятадаас Монгол руу труба татахад тээврийн үнэ дараах зүйлээс хамаарч өөрчлөгдөнө:

• Маршрут: Үйлдвэр → Эрээн/Замын-Үүд → Улаанбаатар/орон нутаг
• Тээврийн төрөл: авто / төмөр зам / холимог
• Ачилт буулгалт: кран, forklift хэрэгтэй эсэх
• Савлагаа, гэмтлийн эрсдэл: нимгэн труба амархан дарагдана
• Улирал: өвөл/цас, ачаалал ихсэх үе

Труба бол “урт, овор ихтэй” ангилалд ордог тул машин/чингэлэгт багтаамж нь бодит өртгийг их өөрчилнө.

5) Экспортын бичиг баримт ба лицензийн шинэ зохицуулалт

2026 оны 1 сарын 1-нээс Хятад улс зарим ган бүтээгдэхүүнд экспортын лицензийн менежмент хэрэгжүүлэхээр зарласан. Энэ нь экспорт хийхдээ экспортын гэрээ болон үйлдвэрлэгчийн чанарын шалгалтад тэнцсэн гэрчилгээ-нд тулгуурлан лиценз авах шаардлагатай гэсэн үг. 商务部网站+2Reuters+2

Мөн “зохицуулалтын дэлгэрэнгүй хэрэгжилт” нь Худалдааны яам + Гаалийн байгууллагын өмнөх дүрэм (2024 оны №65 зэрэг)-тэй уялдан хэрэгжинэ гэж заасан. 商务部网站+1

Труба үнэ ханш дээр ямар нөлөөтэй вэ?

• Зарим тохиолдолд: материал бүрдүүлэлт нэмэгдэж экспортын хугацаа уртасах, санхүүжилтийн өртөг өсөх
• Зах зээл дээр: “баримт бичиг бүрэн, стандарттай” нийлүүлэгчийн үнэ тогтвортой болж чанартай бүтээгдэхүүн давуу талтай болно Reuters+1

6) Татвар, гаалийн ангилал (HS code) ба шалгалт

Импортын татвар, НӨАТ, гаалийн бүрдүүлэлт нь:

• зөв HS код
• гарал үүсэл, сертификат
• хэмжээ жин, баглаа боодол
  зэргээс шалтгаалж нийт өртөгт нөлөөлнө.

Худалдан авагчид зориулсан “үнэ тогтоох” богино чеклист

Үнийн санал авахдаа дараах хэдэн зүйлийг нэг мөр болгож өгвөл труба үнэ ханш хамгийн хурдан, хамгийн зөв гарна:

1. Төрөл (ERW/Seamless гэх мэт)
2. Стандарт, марк (Q235/Q355…)
3. Диаметр + зузаан + урт
4. Гадаргуу (хар/цайрдсан/бүрэлттэй)
5. Тоо хэмжээ (тонн эсвэл ширхэг)
6. Савлагаа (паллетаар уу, боодлоор уу)
7. Очих хот (УБ, Дархан, Эрдэнэт…)

Дүгнэлт

Товчхондоо, труба үнэ-д нөлөөлөх хамгийн том 3 багц хүчин зүйл бол:

1. Суурь зах зээл + түүхий эд,
2. Стандарт/үзүүлэлт/чанар,
3. Логистик + валют + бичиг баримтын зохицуулалт (лиценз зэрэг).

Труба техник үзүүлэлт

Төлөөлөх Бүтээгдэхүүн	Диаметр(mm)	Урт(m)	Химийн анализ (%)					Хэлбэр барих хүч（Mpa）	Тэсрэх хүч（Mpa）
			C	Si	Mn	P	S
Q235A	15	6	0.17	0.31	1.30	0.03	0.03	370	235
Q235A	20	6	0.17	0.31	1.30	0.03	0.03	370	235
Q235A	25	6	0.17	0.31	1.30	0.03	0.03	370	235
Q235A	32	6	0.17	0.31	1.30	0.03	0.03	370	235
Q235A	40	6	0.17	0.31	1.30	0.03	0.03	370	235
Q235A	50	6	0.17	0.31	1.30	0.03	0.03	370	235
Q235A	65	6	0.17	0.31	1.30	0.03	0.03	370	235
Q235A	80	6	0.17	0.31	1.30	0.03	0.03	370	235
Q235A	100	6	0.17	0.31	1.30	0.03	0.03	370	235
Q235A	125	6	0.17	0.31	1.30	0.03	0.03	370	235
Q235A	150	6	0.17	0.31	1.30	0.03	0.03	370	235
Q235A	200	6	0.17	0.31	1.30	0.03	0.03	370	235
Q235	13.3		0.11	0.35	0.25	0.04	0.04	235	375
Q235	20		0.11	0.35	0.25	0.04	0.04	235	375
Q235	33.3		0.11	0.35	0.25	0.04	0.04	235	375
Q235	40		0.11	0.35	0.25	0.04	0.04	235	375
Q215	50		0.11	0.35	0.25	0.04	0.04	215	360
Q215	66.6		0.11	0.35	0.25	0.04	0.04	215	360
Q215	83.3		0.11	0.35	0.25	0.04	0.04	215	360
Q215	100		0.11	0.35	0.25	0.04	0.04	215	360
Q215	133.3		0.11	0.35	0.25	0.04	0.04	215	360
Q215	166.6		0.11	0.35	0.25	0.04	0.04	215	360
Q215	200		0.11	0.35	0.25	0.04	0.04	215	360
Q215	266.6		0.11	0.35	0.25	0.04	0.04	215	360
Q195	15		0.07	0.32	0.16	0.018	0.023	205	335
Q195	20		0.07	0.32	0.13	0.029	0.016	215	335
Q195	25		0.08	0.40	0.19	0.010	0.026	225	340
Q195	32		0.09	0.38	0.18	0.014	0.020	208	340
Q195	40		0.09	0..37	0.15	0.020	0.018	215	335
Q195	50		0.10	0.40	0.17	0.022	0.019	212	365
Q195	65		0.11	0.42	0.20	0.019	0.022	245	378
Q195	80		0.11	0.39	0.18	0.017	0,021	250	375
Q195	100		0.12	0.41	0.16	0.018	0.023	258	380
Q195	125		0.15	0.48	0.20	0.021	0.016	260	400
Q195	150		0.14	0.37	0.17	0.011	0.024	255	400
Q195	200		0.15	0.46	0.18	0.024	0.017	242	390

Труба : Хөгжлийн түүх

Ган хоолой үйлдвэрлэлийн технологи нь унадаг дугуйн үйлдвэрлэлийн салбар хөгжиж, 19-р зууны эхэн үед газрын тосны хөгжил, дэлхийн хоёр дайны үед усан онгоц, бойлер, нисэх онгоцны үйлдвэрлэлд төрөөлөн эрч авсан бол дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа дулааны цахилгаан бойлер үйлдвэрлэх, химийн үйлдвэр, газрын тос, байгалийн хийн өрөмдлөг, олборлолт, тээвэрлэлт зэрэг нь ган хоолойн үйлдвэрлэлийн төрөл зүйл, үйлдвэрлэл, чанарыг ихээхэн дэмжсэн.